U xơ tử cung là gì? Đây là khối u lành tính hình thành từ mô cơ và mô liên kết trong tử cung. Kích thước dao động từ vài milimet đến vài centimet, thậm chí lớn hơn. Theo ACOG, có tới 20-80% phụ nữ xuất hiện u xơ tử cung trước tuổi 50, phổ biến nhất ở độ tuổi 30-40. Phần lớn u xơ tử cung không phải ung thư và khoảng 70% trường hợp không gây triệu chứng rõ rệt. Tuy nhiên, một số khối u có thể gây rong kinh, đau bụng dưới hoặc ảnh hưởng khả năng sinh sản. Vì vậy, bạn vẫn cần được bác sĩ phụ khoa theo dõi định kỳ để đánh giá đúng mức độ và có hướng xử trí phù hợp.
U xơ tử cung là gì?
U xơ tử cung (uterine fibroids) là khối u lành tính phát triển từ tế bào cơ trơn của thành tử cung, còn gọi là nhân xơ hay myoma tử cung. Đa số khối u phát triển chậm qua nhiều năm và không phải ung thư, nhiều trường hợp tồn tại âm thầm mà người bệnh không hề hay biết, chỉ phát hiện tình cờ khi siêu âm phụ khoa định kỳ. Kích thước và số lượng u xơ ở mỗi người rất khác nhau:
- Nhỏ như hạt đậu, không sờ thấy được, chỉ thấy qua siêu âm.
- Lớn bằng quả cam hoặc hơn, có thể gây chèn ép các cơ quan lân cận.
- Một tử cung có thể có một hoặc nhiều u xơ cùng lúc, kích thước khác nhau.
Dấu hiệu và triệu chứng thường gặp
Theo Mayo Clinic, khoảng 70% trường hợp u xơ tử cung không gây triệu chứng rõ rệt. Khi khối u đủ lớn hoặc nằm ở vị trí nhạy cảm, người bệnh có thể gặp rong kinh, đau bụng dưới, tiểu nhiều lần hoặc cảm giác nặng vùng chậu kéo dài.
Các dấu hiệu thường gặp gồm:
- Kinh nguyệt ra nhiều, kéo dài hơn 7 ngày.
- Đau bụng dưới hoặc đau lưng âm ỉ.
- Đi tiểu nhiều lần, tiểu khó do u chèn bàng quang.
- Táo bón, đầy bụng do u chèn trực tràng.
- Đau khi quan hệ tình dục.
- Bụng dưới to lên bất thường nếu u kích thước lớn.
Nếu các dấu hiệu này kéo dài, bạn nên đặt lịch khám phụ khoa sớm thay vì tự theo dõi tại nhà.
Nguyên nhân và ai có nguy cơ cao
Nguyên nhân chính xác gây u xơ tử cung chưa được xác định hoàn toàn. Các nghiên cứu ghi nhận nội tiết tố estrogen và progesterone thúc đẩy khối u phát triển, giải thích vì sao u xơ thường to lên khi mang thai và teo nhỏ dần sau mãn kinh.
Nhóm phụ nữ có nguy cơ cao hơn gồm:
- Có người thân (mẹ, chị em gái) từng mắc u xơ tử cung.
- Thừa cân, béo phì.
- Chưa từng mang thai và sinh con.
- Có kinh nguyệt sớm trước 10 tuổi.
- Chế độ ăn nhiều thịt đỏ, ít rau xanh và trái cây.
Có yếu tố nguy cơ không đồng nghĩa chắc chắn mắc bệnh, nhưng là cơ sở để bác sĩ tư vấn tần suất khám phụ khoa phù hợp với bạn.
Phân loại theo vị trí: dưới niêm mạc, trong cơ tử cung, dưới thanh mạc
U xơ tử cung được chia thành ba nhóm chính theo vị trí phát triển: dưới niêm mạc, trong cơ tử cung và dưới thanh mạc. Vị trí khối u ảnh hưởng trực tiếp đến mức độ triệu chứng và khả năng sinh sản.
- U dưới niêm mạc (submucosal): phát triển lồi vào lòng tử cung, dễ gây rong kinh nặng và ảnh hưởng khả năng làm tổ của phôi thai dù kích thước nhỏ.
- U trong cơ tử cung (intramural): nằm trong lớp cơ tử cung, là dạng phổ biến nhất, có thể làm tử cung to lên và gây đau bụng, rong kinh khi kích thước lớn.
- U dưới thanh mạc (subserosal): phát triển ra phía ngoài thành tử cung, thường ít ảnh hưởng chu kỳ kinh nhưng có thể chèn ép bàng quang, trực tràng khi to.
Một số trường hợp u xơ có cuống, nằm lơ lửng ngoài tử cung, gọi là u xơ có cuống (pedunculated).
U xơ tử cung có ảnh hưởng đến khả năng mang thai không?
U xơ tử cung có thể ảnh hưởng khả năng mang thai tùy vị trí, kích thước và số lượng khối u, đặc biệt là u dưới niêm mạc làm biến dạng lòng tử cung. Tuy nhiên phần lớn phụ nữ có u xơ nhỏ vẫn mang thai và sinh nở bình thường.
Một số ảnh hưởng có thể gặp:
- U dưới niêm mạc cản trở phôi làm tổ, tăng nguy cơ sảy thai sớm.
- U kích thước lớn có thể gây ngôi thai bất thường, sinh non.
- U chèn ép có thể gây đau trong thai kỳ, cần theo dõi sát hơn.
Nếu bạn đang có kế hoạch mang thai và được chẩn đoán u xơ tử cung, bác sĩ phụ khoa sẽ đánh giá vị trí, kích thước cụ thể để tư vấn có cần can thiệp trước khi mang thai hay không.
Chẩn đoán bằng cách nào?
U xơ tử cung thường được phát hiện qua khám phụ khoa định kỳ kết hợp siêu âm đầu dò âm đạo. Đây là phương pháp phổ biến, chi phí hợp lý và cho hình ảnh khá rõ về vị trí, kích thước khối u.
Khi cần đánh giá chi tiết hơn, bác sĩ có thể chỉ định thêm:
- Chụp cộng hưởng từ (MRI) để xác định chính xác số lượng, vị trí trước phẫu thuật.
- Soi buồng tử cung (hysteroscopy) đánh giá u dưới niêm mạc.
- Siêu âm bơm nước lòng tử cung khi nghi ngờ u ảnh hưởng lòng tử cung.
- Xét nghiệm máu kiểm tra thiếu máu do rong kinh kéo dài.
Không phải ai có triệu chứng nghi ngờ cũng cần làm hết các xét nghiệm trên. Bác sĩ sẽ chỉ định phù hợp theo từng trường hợp cụ thể.
Các phương pháp điều trị u xơ tử cung
Không phải tất cả u xơ tử cung đều cần điều trị ngay. Với khối u nhỏ, không triệu chứng, bác sĩ thường chỉ định theo dõi định kỳ bằng siêu âm thay vì can thiệp sớm.
Khi u gây triệu chứng ảnh hưởng chất lượng sống, các hướng điều trị gồm:
- Theo dõi định kỳ: áp dụng với u nhỏ, không triệu chứng hoặc phụ nữ gần tuổi mãn kinh.
- Thuốc nội tiết: thuốc tránh thai, vòng tránh thai nội tiết hoặc thuốc đồng vận GnRH giúp giảm rong kinh, thu nhỏ tạm thời khối u.
- Thuyên tắc động mạch tử cung (UAE): bít tắc mạch máu nuôi u xơ khiến khối u teo nhỏ dần, ít xâm lấn hơn phẫu thuật mở.
- Phẫu thuật bóc u xơ (myomectomy): loại bỏ khối u, giữ lại tử cung, phù hợp phụ nữ còn mong muốn sinh con.
- Cắt tử cung (hysterectomy): chỉ định khi u nhiều, tái phát hoặc người bệnh không còn nhu cầu sinh con.
Việc chọn phương pháp phụ thuộc tuổi, kích thước u, mong muốn sinh con và tình trạng sức khỏe tổng thể. Bác sĩ phụ khoa trực tiếp thăm khám mới có thể đưa ra chỉ định phù hợp.
U xơ tử cung và làn da: mối liên hệ nội tiết
U xơ tử cung là khối u nhạy cảm với nội tiết tố estrogen và progesterone — cùng nhóm hormone có thể ảnh hưởng đến làn da. Vì vậy một số chị em đang theo dõi hoặc điều trị u xơ tử cung nhận thấy da thay đổi như nổi mụn nội tiết, da dầu hoặc thâm sạm theo chu kỳ kinh nguyệt. Đây chỉ là liên hệ gián tiếp qua yếu tố nội tiết, không phải do u xơ tử cung trực tiếp gây ra, và không thay thế chẩn đoán y khoa từ bác sĩ phụ khoa.
Trong giai đoạn theo dõi hoặc điều trị nội tiết cho u xơ tử cung, một số chị em nhận thấy da dễ nổi mụn quanh cằm, má dưới hoặc tiết dầu nhiều hơn bình thường. Chăm sóc da đúng cách song song không thay thế điều trị chính, nhưng giúp kiểm soát biểu hiện ngoài da và giữ tinh thần thoải mái hơn trong quá trình điều trị.
Ngoài u xơ tử cung, nhiều rối loạn nội tiết ở phụ nữ cũng gây ra các triệu chứng dễ nhầm lẫn mà bạn nên tìm hiểu thêm. Nếu cơn đau bụng kinh của bạn ngày càng dữ dội, bài viết Đau bụng kinh: nguyên nhân và cách giảm đau sẽ giúp bạn phân biệt đau bụng kinh thông thường với dấu hiệu cảnh báo cần đi khám sớm. Bên cạnh đó, vì u xơ tử cung liên quan mật thiết đến nội tiết tố, bạn có thể tham khảo thêm Rối loạn nội tiết tố ở phụ nữ: dấu hiệu và điều trị để hiểu rõ hơn cách nội tiết ảnh hưởng đến sức khỏe và làn da.
U xơ tử cung phần lớn lành tính nhưng vẫn cần được bác sĩ phụ khoa thăm khám, theo dõi đúng lịch để chọn hướng xử trí phù hợp, tránh biến chứng về sau. Nếu bạn đang theo dõi hoặc điều trị u xơ tử cung và nhận thấy da thay đổi theo chu kỳ nội tiết như mụn, da dầu hoặc thâm sạm, đội ngũ chuyên gia CHAMING Skinlab sẵn sàng hỗ trợ về phần chăm sóc da song song trong khi bạn theo dõi cùng bác sĩ phụ khoa. Nhắn tin qua Zalo OA CHAMING để được tư vấn.
