Ra máu giữa kỳ kinh là hiện tượng chảy máu hoặc spotting xuất hiện ngoài thời gian hành kinh dự kiến. Tình trạng này có thể liên quan biện pháp tránh thai, thay đổi phóng noãn, polyp, u xơ, nhiễm trùng hoặc thai kỳ. Phần lớn nguyên nhân không phải cấp cứu, nhưng không nên tự quy mọi lần spotting cho “rụng trứng” hay nội tiết.
Điều cần làm trước tiên là xác định lượng máu, khả năng mang thai và triệu chứng đi kèm. Nếu có khả năng mang thai, hãy thử thai. Dù chưa thử hoặc chưa có kết quả, trễ kinh kèm ra máu bất thường và đau bụng hoặc đau vùng chậu là tổ hợp cần được đánh giá khẩn.
Tóm tắt nhanh:
- Spotting giữa kỳ được xếp vào nhóm chảy máu tử cung bất thường.
- Thuốc tránh thai có thể gây chảy máu đột phá nhưng không phải nguyên nhân duy nhất.
- Luôn xem xét khả năng mang thai khi có quan hệ có thể dẫn đến thai.
- Trễ kinh, ra máu và đau bụng là tổ hợp cần đánh giá khẩn.
Thế nào được gọi là ra máu giữa kỳ kinh?
Ra máu giữa kỳ là máu xuất hiện sau khi kỳ kinh trước đã kết thúc và trước kỳ tiếp theo dự kiến. Lượng máu có thể chỉ là vài đốm trên giấy, dịch hồng hoặc nâu, nhưng cũng có thể giống một kỳ kinh ngắn. Màu sắc không đủ xác định nguyên nhân.
ACOG xếp spotting hoặc chảy máu giữa các kỳ vào nhóm chảy máu tử cung bất thường. Định nghĩa này không đồng nghĩa chắc chắn có bệnh nghiêm trọng; nó cho biết đây là thay đổi cần được ghi nhận và đánh giá theo hoàn cảnh.
Những nguyên nhân nào thường được xem xét?
Ra máu ngoài kỳ có nhiều nguyên nhân, từ biện pháp tránh thai đến thay đổi tại tử cung hoặc cổ tử cung. Không thể kết luận chỉ dựa vào tuổi hay màu máu; tiền sử, khám và xét nghiệm mới giúp thu hẹp khả năng.
Theo ACOG, các nhóm thường được bác sĩ xem xét gồm:
- Rối loạn phóng noãn.
- Biện pháp tránh thai nội tiết, vòng tránh thai hoặc dùng thuốc không đúng lịch.
- Polyp hoặc u xơ tại cổ tử cung hay tử cung.
- Viêm cổ tử cung, bệnh lây truyền qua đường tình dục hoặc viêm vùng chậu.
- Nguyên nhân liên quan thai kỳ, gồm sảy thai hoặc thai ngoài tử cung.
- Thuốc ảnh hưởng đông máu; ít gặp hơn là tổn thương tiền ung thư hoặc ung thư. Các khả năng này được đánh giá theo tuổi, tiền sử và triệu chứng; spotting đơn thuần không đủ để kết luận ung thư.
Bài kinh nguyệt không đều và nguyên nhân thường gặp cung cấp bối cảnh rộng hơn về thay đổi chu kỳ.
Spotting do tránh thai có đáng lo không?
Chảy máu đột phá có thể xuất hiện với nhiều biện pháp tránh thai nội tiết, đặc biệt lúc mới bắt đầu, dùng liều thấp hoặc uống thuốc không đều. Hiện tượng này thường không có nghĩa biện pháp đã mất tác dụng, nhưng cần kiểm tra cách dùng và các yếu tố đi kèm.
ACOG giải thích về breakthrough bleeding rằng thuốc viên, que cấy, vòng nội tiết, thuốc tiêm, vòng âm đạo và miếng dán đều có thể làm thay đổi kiểu chảy máu. Nhiễm trùng hoặc u xơ cũng có thể gây biểu hiện tương tự.
Không tự tăng liều, ngưng thuốc hoặc tháo dụng cụ tránh thai. Nếu quên thuốc, dùng thuốc khác hoặc có khả năng mang thai, hãy làm theo hướng dẫn và liên hệ người kê đơn.
Khi nào ra máu giữa kỳ cần trợ giúp khẩn?
Tình huống khẩn không chỉ được xác định bằng màu máu mà bởi lượng mất máu, dấu hiệu tuần hoàn và khả năng mang thai. Trễ kinh hoặc thử thai dương tính kèm ra máu và đau bụng có thể liên quan thai ngoài tử cung, cần được đánh giá càng sớm càng tốt.
NHS khuyến cáo cần trợ giúp khẩn khi vừa trễ kinh, có chảy máu bất thường và đau bụng hoặc đau vùng chậu.
Cần đánh giá khẩn: Nếu vừa trễ kinh, ra máu bất thường và đau bụng hoặc đau vùng chậu, hãy đến cơ sở sản phụ khoa có khả năng đánh giá khẩn vì đây có thể là dấu hiệu thai ngoài tử cung. Không cần chờ thử thai dương tính mới đi đánh giá.
Đi cấp cứu ngay: Nếu phải thay băng vệ sinh hoặc tampon mỗi giờ trong hơn hai giờ liên tiếp và đồng thời có đau ngực, khó thở, choáng hoặc chóng mặt.
Nên ghi lại thông tin gì trước khi đi khám?
Nhật ký chảy máu giúp bác sĩ phân biệt một lần spotting ngắn với kiểu tái diễn theo chu kỳ hoặc liên quan thuốc. Thông tin chính xác hữu ích hơn việc chỉ mô tả “ra ít” hay “ra nhiều”, vì cảm nhận lượng máu khác nhau giữa mỗi người.
Hãy ghi:
- Ngày bắt đầu, số ngày kéo dài và ngày của kỳ kinh gần nhất.
- Lượng băng sử dụng, có cục máu hay chỉ dính giấy.
- Đau bụng, đau khi quan hệ, sốt, chóng mặt hoặc khí hư bất thường.
- Khả năng mang thai, kết quả thử thai và biện pháp tránh thai.
- Thuốc đang dùng, lần quên thuốc và việc chảy máu có xuất hiện sau quan hệ không.
Bác sĩ có thể kiểm tra những gì?
Đánh giá thường bắt đầu bằng loại trừ thai kỳ và xác định người bệnh có ổn định hay không. Sau đó, tuổi, tiền sử chu kỳ, thuốc, nguy cơ nhiễm trùng, biểu hiện cổ tử cung và yếu tố ung thư sẽ quyết định xét nghiệm nào thật sự cần.
Theo NHS và ACOG, các bước có thể gồm thử thai, công thức máu, xét nghiệm nhiễm trùng lây truyền qua đường tình dục và khám vùng chậu. Siêu âm, soi cổ tử cung hoặc nội soi buồng tử cung chỉ dùng khi cần.
Có nên tự uống thuốc để cầm máu hoặc điều hòa kinh?
Không nên tự dùng hormone, thuốc cầm máu hoặc thuốc của lần điều trị trước khi chưa loại trừ thai kỳ và xác định nguyên nhân. Một thuốc có thể phù hợp với cường kinh do rối loạn phóng noãn nhưng không giải quyết được thai ngoài tử cung, nhiễm trùng hay tổn thương tại cổ tử cung.
Nếu lượng máu chủ yếu xuất hiện trong kỳ và kéo dài hoặc rất nhiều, bài cường kinh và khi nào cần khám phù hợp hơn.
Khi nào nên đặt lịch khám dù không có dấu hiệu cấp cứu?
Bạn nên đặt lịch khi ra máu giữa kỳ mới xuất hiện, lặp lại, kéo dài, xảy ra sau quan hệ hoặc đi kèm đau, khí hư bất thường và thay đổi chu kỳ. Chảy máu sau mãn kinh luôn cần được đánh giá, dù chỉ là một lượng nhỏ.
Spotting nhẹ không đau có thể chưa phải cấp cứu, nhưng nên liên hệ cơ sở y tế nếu không rõ nguyên nhân, có khả năng mang thai hoặc tái diễn. Mang theo nhật ký chu kỳ.
Nội dung này không thay thế chẩn đoán. Với ra máu bất thường, hãy chọn bác sĩ sản phụ khoa hoặc cơ sở có khả năng khám và xét nghiệm phù hợp thay vì tự điều chỉnh nội tiết tại nhà.
